Co mogę zrobic dziś, by moje dziecko kochało się jutro?

Autor: Nina Olszewska

www.centrumharmonia.pl

                                                                                 

Tyle piszemy na blogu o poczuciu własnej wartości. Wiesz i czujesz, jakie to ważne. Jeśli jesteś matką, to zapewne tym bardziej zastanawiasz się nad tym, w jaki sposób wychowywać swoje dzieci, by świadomie budować u nich poczucie własnej wartości. Jak postępować, aby Krzyś spostrzegał siebie w pozytywny sposób? Jak nauczyć Zosię, by dobrze czuła się sama ze sobą? W jaki sposób uczyć nastoletniego Sebastiana wiary we własne siły i poczucia wartości własnej osoby?

Maria Montessori twierdziła, że „czym dziecko żyje, tego się uczy". Na co dzień w każdej drobnej rzeczy czy nawet niepozornej sytuacji poprzez swój stosunek do dziecka i wynikające z niego postępowanie przekazujesz dziecku informacje o nim samym. Relacje dziecka ze znaczącymi dorosłymi, przede wszystkim rodzicami, kształtują jego osobowość. Rodzice jako najważniejsi dorośli, szczególnie u młodszych dzieci, mogą świadomie wspomagać budowanie poczucia własnej wartości u swojego dziecka.

Zapamiętaj!

·         to, co mówisz do dziecka, jak reagujesz na jego zachowanie, wpływa na jego myślenie o sobie i na jego gotowość do stawiania czoła wyzwaniom;

·         kiedy sprawiasz, że dziecko czuje się zauważane, akceptowane, rozumiane (choćby przez aktywne słuchanie czy pochwały opisowe) wzrasta w poczuciu własnej wartości -  zgodnie ze słowami Montessori dziecko żyjące w atmosferze aprobaty uczy się lubić siebie, dziecko akceptowane i chwalone uczy się doceniać innych;

·         dziecko, które dobrze myśli o sobie, z radością podejmuje nowe, nawet trudne wyzwania, a porażki traktuje jako chwilowe niepowodzenie, nie pomniejszające jego wartości.

Co na co dzień możesz robić, by budować i wzmacniać u dzieci poczucie własnej wartości? Oto kilka podpowiedzi:

·         Miej pozytywne nastawienie do dziecka – choć to może banalne, jednak wielu rodziców często o tym zapomina...;

·         Używaj pozytywnego języka, zdań twierdzących - skupiaj się na tym, co pozytywne w danej sytuacji czy rozwiązaniach, które można zastosować w przyszłości, np. zamiast „Nie powinieneś był tego robić” to „Następnym razem zrób to tak”;

·         Wyrażaj wiarę w dziecko, np.: „Wierzę, że dasz radę, by następnym razem inaczej postąpić, jak ktoś ci będzie dokuczał”;

·         Stosuj pochwały opisowe - jeśli podoba Ci się rysunek narysowany przez Twoją pociechę, powiedz konkretnie dlaczego, (tzn. opisując to co widzisz), np.: „Użyłeś ciekawych kolorów, na twoim obrazku dzieje się wiele rzeczy, występuje dużo ciekawych postaci”;

·         Pamiętaj, że jesteś wzorem dla dzieci, więc ma znaczenie, jak Ty przyjmujesz komplementy, pochwały oraz czy dobrze mówisz o sobie i swoim partnerze, mężu, innych;

·         Doceniaj i nagradzaj każde osiągnięcie, nawet najmniejsze;

·         Wieszaj wykonane rysunki na "domowej wystawie", np. na lodówce;

·         Zauważaj wysiłki dziecka;

·         Wprowadź niezmienne zasady obowiązujące każde dziecko w domu, np. dziecko porozrzucało zabawki i nie ma ochoty ich poskładać na miejsce = na jakiś czas odkładamy zabawki poza zasięg dziecka; dziecko nie chce jeść obiadu = pozostaje głodne do kolacji;

·         Mów, czego oczekujesz, zamiast mówić, czego nie oczekujesz - małym dzieciom trudno jest zrozumieć uwagi negatywne, stąd przekazuj swoje oczekiwania w sposób pozytywny, np. zamiast mówić: „Nie trzaskaj drzwiami" lepiej powiedzieć: „Proszę, zamykaj drzwi delikatnie";

·         Eksponuj konsekwencje wynikające zarówno z dobrego, jak i złego postępowania dziecka - kiedy dziecko widzi konsekwencje swojego postępowania, łatwiej mu zrozumieć, że to ono kieruje swoim życiem; jeśli dziecko spotyka się tylko z karą, to rodzi się w nim przekonanie, że to rodzic kontroluje sytuacją i podejmuje decyzje;

·         Pozwól dzieciom odczuć konsekwencje swoich czynów – w ten sposób wyrażasz do niego szacunek i rozwijasz odpowiedzialność za siebie; stosuj przy tym kary będące naturalną konsekwencją zachowania ze wskazaniem, jak naprawić szkodę, które nie ujmują obrazu siebie, lecz pokazują dziecku, że może popełniać błędy i je naprawiać - konsekwencje złych zachowań mogą być dotkliwe, ale nie naruszają godności dziecka;

·         Używaj komunikatów dotyczących konkretnych zachowań, gdyż dają dziecku szansę uznania swojego błędu, nie naruszając jego myślenia o sobie w przeciwieństwie do komunikatów zawierające negatywną ocenę osoby dziecka, np.: „Nie podoba mi się, jak rozrzucasz zabawki. W ten sposób szybciej się niszczą” zamiast: „Jesteś złym chłopcem. Znowu zrobiłeś bałagan w pokoju”;

·         Odwołuj go do jego doświadczeń, a nie innych dzieci (w tym rodzeństwa), np. „Pamiętam, jak na ostatnim spotkaniu z Asią posprzątałaś swój pokój”, a nie: „Popatrz na swoją siostrę – ona zawsze ma porządek w swoim pokoju”;

·         Nazywaj i podkreślaj jego umiejętności;

·         Ucz dzieci rozpoznawać i nazywać swoje uczucia - umiejętność ta pozwala lepiej poznać samego siebie i pomaga radzić sobie z sytuacjami trudnymi;

·         Aktywnie słuchaj i odzwierciedlaj jego uczucia – zapoznaj się z jedną z lepszych pozycji na rynku na ten temat „ Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały, jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły” autorstwa Faber i Mazlish;

·         Zapraszaj (a nie przymuszaj) do rozmów;

·         Zachęcaj do samodzielności – pozwól, by dziecko zrobiło coś samo;

·         Pozwól dziecku robić to, co już potrafi samodzielnie zrobić; zadawaj pytania, na które potrafi odpowiedzieć, a jednocześnie pokazuj mu, że robi postępy – jak dziecko wie, że wiele już potrafi, chętniej będzie podejmowało nowe zadania;

·         Za każdym razem, kiedy przegrywasz albo stajesz przed problemem, możesz dać dzieciom przykład, traktując to jako okazję nauczenia się czegoś nowego o sobie samym;

·         Ucz, że porażki można przeobrazić w sukces, jeśli skoncentrujecie się na rozwiązaniu, a nie szukaniu winy w sobie;

·         Przyzwyczajaj swoje pociechy, że w życiu sukcesy przeplatają się z porażkami - daj im możliwość doświadczania zarówno sukcesów, jak i porażek;

·         Utwierdzaj dzieci w przekonaniu, że nie ma sytuacji bez wyjścia i wspieraj je w poszukiwaniach rozwiązań;

·         Zachęcaj do samodzielnego rozwiązywania swoich problemów;

·         Rozwiązuj trudne sytuacje poprzez odgrywanie scenek – często dzieci wiedzą, jakie jest rozwiązanie, „co” powinny zrobić, ale nie wiedzą „jak”  - czasami nie wystarczy powiedzieć dziecku, co ma zrobić, tylko pokazać mu „jak”;

·         Ucz, że najważniejsze jest, jak ono samo się spostrzega, a nie zdanie innych – odwołuj go do jego osądu: „A jak ty myślisz?”, „Co ty na ten temat sądzisz?”.

Poczucie własnej wartości, wiara w siebie, we własne siły jest kluczem do szczęścia. Kiedy skupiasz się na dobrych stronach, wszystko idzie lepiej. Pamiętaj, że to Ty jako rodzic w pierwszych latach „siejesz” różne myśli i przekonania w swoich dzieciach.